مهدی صالحی – هنرجوی مدرسه نقد جام جم
اگر از کسی بپرسید معروف‌ترین جشنواره سینمایی جهان چیست، بی‌درنگ نام اسکار به میان می‌آید. این جشنواره که در چند دهه اخیر به نمادی برجسته برای سینمای جهان تبدیل شده، آرزوی هر فیلمساز است که بتواند فیلمی از خود در این مراسم به‌نمایش درآورد، حتی اگر موفق به دریافت جایزه نشود.
اما حضور در این جشنواره مسیر دشواری دارد. زیرا قوانین اسکار نه‌تنها برای انتخاب بهترین آثار سینمایی همسو با سیاست‌های آمریکا تدوین شده بلکه هدف اصلی آنها ترویج سبک زندگی آمریکایی است. علاوه بر این، در بسیاری از موارد قوانینی نانوشته نیز به‌کار گرفته می‌شود؛ از جمله سیاست‌گذاری‌هایی که اسکار را به ابزاری برای بیانیه‌های سیاسی و حمایت آشکار از اسرائیل تبدیل کرده‌اند؛ موضوعی که امسال نیز در این جشنواره به‌وضوح نمایان بود. فیلم «بروتالیست» به کارگردانی بردی کوربت، نمونه‌ای بارز از این نوع رویکردهاست. این فیلم با محتوایی تاریخی و سیاسی در نمای افتتاحیه خود، تصویر برج آزادی آمریکا را وارونه به‌نمایش می‌گذارد که نشان‌دهنده فقدان آزادی در این کشور پیش از حضور یهودیان است. فیلم چنین القا می‌کند که یهودیان با حضور خود، آزادی، صنعت، هنر و حتی مسیحیت را در آمریکا گسترش داده و باعث پیشرفت این کشور شده‌اند. فیلم «یک درد واقعی» به کارگردانی جسی آیزنبرگ نیز مسأله یهودیان را به‌طور صریح بررسی می‌کند. داستان این فیلم که درباره سفر دو پسرعموی یهودی-آمریکایی به لهستان است در ظاهر ساده به‌نظر می‌رسد اما نه در لایه‌های زیرین خود بلکه به‌صورت آشکار بیانیه‌ای قوی درباره رنج یهودیان در طول تاریخ، به‌ویژه دوران جنگ جهانی دوم و هولوکاست ارائه می‌دهد. این اثر بر این موضوع تأکید دارد که هولوکاست هنوز به‌صورت کامل پایان‌نیافته و همچنان در جهان دیده می‌شود و قوم یهود فاقد سرزمینی مشخص است. فیلم دیگری که نمونه‌ای از این نوع نگاه سیاسی به سینماست، «امیلیا پرز» نام دارد. این اثر داستان رئیس یک کارتل مواد مخدر را روایت می‌کند که با هویت دوگانه خود روبه‌رو شده و تلاش دارد با تغییر جنسیت، به زن رؤیاهایش تبدیل شود. هرچند در ظاهر موضوع فیلم ارتباط مستقیمی با صهیونیسم ندارد اما حضور یک جراح اسرائیلی به‌عنوان تنها فردی که قادر به انجام این عمل پیچیده است، در بطن داستان اهمیت قوم یهود و اسرائیل را برجسته می‌کند. پیام عمیق‌تر فیلم در اصرار جراح بر تغییر تفکر به‌جای تغییر جنسیت نهفته است. این نشان‌دهنده نگرشی است که اسرائیل ادعا می‌کند راه درست را نشان می‌دهد، هرچند بسیاری از مردم و سیاستمداران به این رویکرد گوش نمی‌دهند ونتیجه آن چیزی جز ویرانی نیست.جشنواره اسکارکه به‌عنوان برجسته‌ترین رویداد سینمایی جهان شناخته می‌شود سال‌هاست از سینما به‌عنوان ابزاری برای ترویج ارزش‌های آمریکایی و صهیونیستی استفاده می‌کند. تحلیل آثار اخیر این جشنواره به‌وضوح نشان می‌دهد چگونه هالیوود هنر سینما را در خدمت اهداف سیاسی خاص قرار داده است. این رویکرد نه‌تنها به ارزش‌های هنری سینما آسیب می‌زند بلکه اعتبار اسکار را نیز به‌عنوان یک رویداد مستقل زیر سؤال می‌برد. در چنین شرایطی، ایجاد و تقویت جشنواره‌های مستقل که بدون وابستگی‌های سیاسی فقط به ارزش‌های هنری پایبند باشند امری ضروری به نظر می‌رسد.